اگه احساس می کنید مغزتون زنگ زده و نیاز به سمباده داره، پیشنهاد میکنم سریال «آینه سیاه» رو ببینید. درونمایه تمامی قسمتهای سریال آینه سیاه، نمایش آسیب‌هایی است که تکنولوژی، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های ویدئویی و رسانه بر انسانها وارد می کنه؛ اما نه در روایتی منطقی و از پیش آشنا.

شبکه نتفلکس در جدیدترین اپیزود از آینه سیاه با نام «بندراسنچ» به مفهوم فلسفی «توهم آزادی» روی آورده و ذهن بیننده رو با مفاهیمی همچون «اراده آزاد» و «انتخاب» و «جبر» درگیر میکنه.

اپیزود بندراسنچ، داستانی ساده، مفهومی عمیق و روایتی متغیر و چند خطی داره که قهرمان داستان با انتخاب های متفاوت، مسیرهای متفاوتی رو طی می کنه. گویی هر انتخابی در این جهان صورت بگیره، انتخابی کاملا متفاوت با آن، در جهانی موازی رخ میده و مسیر جداگانه ای طی میکنه.

جالب اینجاست که در حالتی تعاملی، در قسمتهایی از فیلم، بیننده خودش حق انتخاب داره که قهرمان داستان دست به چه انتخابی بزنه و چه مسیری رو دنبال کنه. البته این امکان در نسخه هایی که در ایران دانلود میکنیم وجود نداره ولی باز هم فرقی نمیکنه که ما انتخاب کننده مسیر باشیم یا نباشیم. چرا که در انتها به همان پایانی می رسیم که شبکه نتفلیکس برای قهرمان داستان از پیش انتخاب کرده.

در سکانسی از اپیزود بندراسنچ، استفان (قهرمان داستان) از مصرف مواد روانگردان، امتناع میکنه ولی کالین (همکار استفان) با ترفندی، لیوان چایش رو به مواد روانگردان آغشته میکنه و میگه: «من به جای تو انتخاب کردم». سپس در همین سکانس کابوس وار با رگباری از دیالوگهای هراس انگیز از زبان کالین روبرو میشیم که در صورت درک و پذیرش آن، یک لحظه دچار پوچی میشیم.

«کنترل افکار» نیز یکی از مفاهیمی است که در اپیزود بندراسنچ مطرح میشه؛ نویسنده ای به نام «جروم اف دیویس»، به این نتیجه می رسه که ما تحت کنترل خودمون نیستیم و چیز دیگه ای ما رو کنترل میکنه. از این رو تمامی رفتارهای ما «جبری» است و چنانچه مرتکب قتل شویم، گناهکار نیستیم.

بحث «کنترل افکار»، شکل تازه ای از استعمار در «نظم نوین جهانی» است. یعنی تسخیر افکار به جای تسخیر خاک. در حال حاضر، تلویزیون، تلفن همراه، بازیهای کامپیوتری، تبلت، لپ تاپ، ماهواره و هر گونه  وسایل ارتباط جمعی، به عنوان یک «لژ فراماسونی» (اتاق فکر صاحبان قدرت) در خانه ما، به کنترل و کانالیزه کردن افکار ما می پردازه و تعیین کننده روش زندگی ماست. گواه این مدعا، دیالوگی از کالین در قسمتی از فیلم است که به بازی «پک من» اشاره می کنه و آن را مخفف «برنامه و کنترل» میدونه.

ماجرای بندراسنچ به این سادگی تموم نمیشه... باید خودتون ببینید. اپیزود «بندراسنچ» از سریال آینه سیاه، در دو نسخه سیصد دقیقه ای و نود دقیقه ای منتشر شده. من هر دو نسخه اش رو دیدم ولی برای ما که قدرت انتخاب مسیرهای داستان رو نداریم، دیدن نسخه نود دقیقه ای، معقول به نظر میرسه.